Haber: Makbule Şevval Aksoy
İstanbul’da konut kiraları son yıllarda dikkat çekici bir hızla yükseliyor. Ekonomik dalgalanmalar, artan nüfus ve konut arzındaki yetersizlik, kira fiyatlarını yukarı çekmeye devam ediyor. Pandemi sonrası dönemde talebin artmasıyla birlikte bu yükseliş daha da belirgin hâle geldi.
2019–2025 yıllarını kapsayan veriler, İstanbul’da kira artışlarının neredeyse her yıl yüksek oranlarda gerçekleştiğini ortaya koyuyor. 2025 itibarıyla ortalama kira bedelleri 30 bin TL seviyelerine ulaşırken, bazı ilçelerde çok daha yüksek rakamlar konuşuluyor. Aşağıdaki grafik, İstanbul’da son yıllarda kira fiyatlarındaki artışın seyrini açıkça gösteriyor.
Bu veriler, İstanbul kira piyasasında kalıcı ve yapısal bir baskının oluştuğunu, önümüzdeki dönemde istikrarlı bir çözüm için kapsamlı konut politikalarına ihtiyaç duyulduğunu gösteriyor.
Kira artışlarının birçok nedeni var
İstanbul’da kiralardaki hızlı artışın arkasında ekonomik dalgalanmaların yanı sıra nüfus yoğunluğu, kentsel dönüşüm projeleri ve yabancı talebi gibi birden fazla etken bulunuyor. Özellikle Fikirtepe gibi yoğun yapılaşmanın olduğu bölgelerde fiyat artışları daha belirgin şekilde gözlemleniyor; bölgede eski gecekonduların rezidanslara dönüşmesi, kira artışlarını özellikle hızlandıran faktörlerden biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, bu durumun hem kiracılar hem de ev sahipleri açısından piyasada belirsizlik yarattığını vurguluyor.
Dr. Berat Dağ: “Gençler paylaşımlı konut sistemine zorlanıyor”
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nden Dr. Berat Dağ, özellikle İstanbul ve diğer büyük şehirlerde artan kira fiyatları ve konutun metalaşmasının, orta ve düşük gelirli grupları şehir merkezlerinden nasıl uzaklaştırdığını ve paylaşımlı konut sistemlerini nasıl kaçınılmaz hale getirdiğini anlattı. Ayrıca, bu eğilimin aynı anda hem yeni dayanışma biçimlerini beslediğini hem de toplumsal yapı içinde mekânsal ayrışmayı nasıl derinleştirdiğini ele aldı.
Gençlerin ve beyaz yakalıların, artan kiralar ve yüksek yaşam maliyetleri nedeniyle kira gelirlerinin getirdiği mali yükü taşıyamadıkları için paylaşımlı konut sistemine zorlandıklarını yineleyen Dr. Dağ, “Kentsel toplumsal yaşamın bir parçası olmak için sıklıkla benimsenen bu eğilim, kaçınılmaz olarak bazı bireysel özgürlüklerden fedakârlık etmek anlamına geliyor. Ancak, izole yalnızlığın arttığı kentlerde, bu paylaşımlı konut sistemi başka bir iş birliği, kolektif yaşam ve dayanışma biçimine de olanak sağlayabilir. Bir başka deyişle, ekonomik zorunluluktan doğan bu sistem bağlamında, kentte bireysel özgürlükler ile toplumsal dayanışma etkileşimleri arasında yeni bir denge kurma potansiyeli mevcut” dedi.
İstanbul’da kiralar yükseliyor
İstanbul’da konut kiraları son yıllarda hızlı bir yükseliş gösteriyor. Özellikle şehir merkezine yakın, ulaşım olanakları iyi ve sosyal yaşam imkanlarının yoğun olduğu bölgelerde kira fiyatları oldukça yüksek seviyelere ulaşmış durumda ve her yıl düzenli olarak artıyor. Kiralar, konum, güvenlik, çevresel faktörler ve yaşam kalitesi gibi etkenlerden doğrudan etkileniyor. Yoğun talep ve sınırlı konut arzı, özellikle yüksek standartlı konutlarda fiyatları yukarı çekiyor.
Bu verilere göre İstanbul’da Sarıyer, Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy, Adalar ve Beykoz gibi semtlerde kira fiyatlarının diğer bölgelere göre çok daha hızlı arttığı görülüyor; özellikle merkezi konum, ulaşım olanakları, sosyal imkânlar ve prestijli yaşam alanları bu artışın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
